Батлагдсан тохиолдлуудаас 249 нь эдгэрч, 84 нь эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байгаа аж. Мөн сэжигтэй 35 тохиолдол байгаа бол 9606 нь хавьтал юм байна. Дээрх өвчнөөр 10-14 насныхан түлхүү халдварлаж байна.

Улаанбурхан өвчин нь халдварлалт өндөртэй ч вакцинаар сэргийлэгдэх боломжтой халдварт өвчин юм. Улаанбурхан өвчний тохиолдлууд ихэвчлэн ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын дундаас илэрч байгаа тул халдвараас сэргийлэх үүднээс улаанбурханы эсрэг вакцинд хамрагдан өөрийгөө болон бусдыг улаанбурхан өвчнөөс хамгаалах боломжтой гэдгийг мэргэжлийн байгууллагаас зөвлөлөө.

Тодруулбал, тус Эрүүл мэндийн төвийн ажилтнуудын нийгмийн даатгал өнгөрсөн оны зургадугаар сараас хойш төлөгдөөгүй юм байна. Өөрөөр хэлбэл, есөн сарын турш ажилтнууд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөөгүйн улмаас цалингийн зээл болон бусад нийгмийн үйлчилгээнд хамрагдах боломжгүй болсныг тус төвийн ажилтнууд шүүмжилж байна.

Үүнээс гадна өнөөдрийн байдлаар жирэмсний амралтаа авсан найман ээж декритний мөнгөө авч чадаагүй байгаа ажээ. Мөн 40 гаруй хүний хөдөлмөрийн чадвараа алдсаны тэтгэмжийг өгөөгүйг тэд онцолж байв.  Эдгээр нөхцөл байдлаас үүдэж Эрүүл мэндийн төвийн ажилтнуудын эрх ноцтой зөрчигдөх нөхцөл байдал үүсээд байгаа аж.

Энэ талаар тодруулахаар Налайх дүүргийн Эрүүл мэндийн төвийн дарга Л.Байгалтай холбогдоход “Ямар ажилтнууд ийм гомдол өгсөн талаар мэдээлэл эхлээд өгөх хэрэгтэй. Одоо хуралтай байгаа учраас ярих боломжгүй байна” гэв.

Тиймээс энэ асуудлыг Налайх дүүргийн Нийгмийн даатгалын газраас тодрууллаа.

Тус газрын Орлого шимтгэл, өр авлага барагдуулалтын байцаагч Т.Оч-Артагийн тайлбараар бол "Эрүүл мэндийн төв нь Нийгмийн даатгалын шимтгэлээ байнга хоцроодог. Нэг, хоёр сараар бус тав, зургаан сараар хоцроодог. Тиймээс Нийгмийн даатгалын газрын зүгээс байнга албадуулж, албан шаардлага хүргүүлдэг. Гэвч төлөхгүй байсаар ирсэн. Хуулийн дагуу 2024 оны дөрөвдүгээр сард дансыг нь хаахад хүрсэн. Ингээд 2025 оны нэгдүгээр сард 270 сая төгрөг шилжүүлсэн. Энэ шимтгэлийн мөнгөнөөс нь 2024 оны зургадугаар сар хүртэлх ажилтнуудынх нь нийгмийн даатгалыг төлсөн. Ингээд дахиад шимтгэлээ төлөхгүй байдалтай өнөөдрийг хүрч байна. Өнөөдөр хүртэл 2024 оны долдугаар сарын 1-нээс 2025 оны хоёрдугаар сар дуустал энэ байгууллага нийгмийн даатгалын шимтгэлийн 1.5 тэрбум төгрөгийн өртэй байна.

Хуулиараа ажил олгогч ажилтнуудынхаа өмнө үүрэг хүлээж нийгмийн даатгалын шимтгэлийг төлөх ёстой. Мөн бид хуулиараа ийм урт хугацаанд шимтгэлээ төлөхгүй, өр үүсгэж байгаа ажил олгогчид шаардлага тавьж, дансыг нь хаах хүртэл арга хэмжээ авах ёстой. Одоо энэ одоо асуудал шүүхэд шилжихэд хүрээд байна” гэв.

Үүнд,

1. Амьсгалын болон бусад эрхтний маш олон эмэнд  тэсвэртэй сүрьеэгийн (МОЭТС) бүх тохиолдол  /Сэдрэлийн ба намжмал үе/
2. Бруцеллёз  /Ээнэгшил бүрэн алдсан, өөртөө үйлчлэх чадваргү/
3. Хачигт энцафалит  /Эрхтэн тогтолцооны саажилт, үлдэц хэлбэр/
4. Альцгеймер өвчний тэнэгрэл, судасны гаралтай өвчний тэнэгрэл, пикийн, хантингтон өвчний тэнэгрэл, халдварын шалтгаант, тархины гэмтлийн шалтгаант, эпилепсийн үеийн тэнэгрэл  /Бүрэн тэнэгрэлд орж бусдын байнгын асрамж шаардлагатай бол/
5. Өвчний төгсгөлийн үе буюу шизофренийн негатив, позитив шинжийн аль аль нь арилахгүйгээр илэрч, бие даан амьдрах чадваргүй, бусдын хараа хяналт, асрамж шаардлагатай бол
6. Шизофренийн хэв шинжит эмгэг  /Өвчний төгсгөлийн үе буюу үлдэц бүхий шинжтэй, бие даан амьдрах чадваргүй, бусдын хараа хяналт, асрамж шаардлагатай бол/
7. Байнга дэмийрэх эмгэг  /Өвчний төгсгөлийн үе буюу солиорол (системчлэгдсэн дэмийрэл) тод илэрч бие даан амьдрах чадваргүй, бусдын хараа хяналт, асрамж шаардлагатай бол/
8. Оюуны хүнд хомсдол  /Oюуны хүнд хомсдол (IQ 20-34) /Насанд хүрсэн хүний сэтгэл зүйн нас 3-6 насны хүүхдийнхтэй ижил түвшний хөгжилтэй/
9. Оюуны гүнзгий хомсдол  /Oюуны гүнзгий хомсдол (IQ 20 хүртэл) /Насанд хүрсэн хүний сэтгэл зүйн нас 3 наснаас бага хүүхдийнхтэй ижил түвшний хөгжилтэй/, байнгын гардан асаргаа шаардлагатай бол/
10. Захын  судасны эмгэг  /Энэ  өвчнөөр хөл эсвэл гар аль нэг түвшинд тайруулсан/
11. Дерматомиозит, полимиозит / Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээж, аль нэгэн эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илэрсэн байх/
12. Ясны төрөлхийн болон олдмол эмгэгүүд (несовершенный остеогенез, гиперостоз, ясны тэжээл алдагдлын үхжлүүд  /Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг/
13. Нурууны эмгэгүүд (дорсопати, нуруу гулсах, спондилопати барьцалдаат спондилитын хүндэвтэр хэлбэр)  /Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг эсвэл дотор эрхтний үйл ажиллагааны алдагдал болон  энэ өвчний үед гар, хөл тайрах мэс засал хийгдсэн, хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал III-IV зэрэг/
14. Ясны архаг идээт үрэвсэл (остеомиелит, ясны үхжил, пажетийн өвчин, яс ясны чөмөгний үрэвсэл, гэмтлээс хатуурал, хөндий үүссэн)  /Энэ өвчний улмаас хөл тайрах мэс засал хийгдсэн, хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал III-IV зэрэг/
15. Рейно хам шинж / Өвчин даамжирч гарын хуруунуудад их хэмжээний үхжил үүсч тайрах мэс засал хийлгэсэн/
16. Ясны бүтцийн эмгэгүүд (хүнд хэлбэрийн ясны сийрэгжилт, яс зөөлрөлт, остеит педжетийн, реклингхуазен, бехтеровын өвчин) / Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг/
17. Мөгөөрсний эмгэгүүд (Легга-Кальве-Пертесийн өвчин, остеохондроз, хондродисплазия, остеодисплазия, остеохондропатия)  /Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг/
18. Булчин, шөрмөс, зөөлөн эдийн өвчин /Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг/
19. Амьсгалын эрхтний гаж хөгжил, дутуу хөгжил, нуруу, цээжний хэнхэрцгийн деформаци, фиброторакс  /Амьсгалын дутагдал III, зүрхний архаг дутагдлын "D" үе шат Спирографи: VC≤50%, MLV50%, FEV1/VC< 40%, ЭхоКГ: баруун ховдлын агших чадвар буурч уушгины гемодинамик алдагдах/
20. Уушигны завсрын эдийн эмгэгүүдийн улмаас үүссэн фиброз, хөндий  /Уушгины фиброз: зөгийн үүрийн шинж, амьсгалын архаг дутагдлын III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "D" үе шат/
21. Гуурсан хоолой тэлэгдэх өвчин  /Амьсгалын дутагдлын III зэрэг, уушгины цус алдалтын улмаас цус багадалтын III зэрэг, бөөрний амилоидозын улмаас бөөрний дутагдалын III зэрэг, тураалын III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "С", "D" үе шатын аль нэг илрэх/
22. Элэгний эмгэг  /Элэгний цирроз Чайльд-Пьюгийн ангиллаар "С"зэрэг/
23. Бөөрний дутагдал  /Бөөрний архаг дутагдал IV, V үе /түүдгэнцрийн шүүлтийн хурд 30 мл/мин/-ээс буурсан үед/
24. Чихрийн шижингийн хожуу үеийн  хүндрэлтэй  /Том ба жижиг судасны хүндрэлийн улмаас (хараа бүрэн  алдсан, гемодиализад ордог эсвэл бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийлгэсэн, шаркогийн хөл үүссэн) эрхтэн тогтолцооны архаг дутагдалтай/
25. Тархмал хордлогот бахуу / Бамбайн хордлогын хүнд хэлбэр: цусны эргэлтийн дутагдал/
26. Гипотиреоз  /Төрөлхийн хэлбэр оюуны болон биеийн хөгжлийн илэрхий хоцрогдолтой/
27. Өнчин тархины ба бусад шалтгаантай өсөлтийн дааврын дутагдал / биеийн өндөр 131-140 см бол,  биеийн өндөр 130 см буюу түүнээс доош бол/
28. Цус бүлэгнэлтийн эмгэг /Виллебрандын өвчин, гемофили А ба В
29. Харааны талбай хоёр нүдэнд  10о хүртэл нарийссан (төвийн хараа нь хэвийн байсан ч)  эсвэл "Глауком өвчний оношилгоо, эмчилгээ"-ний стандартын дагуу хоёр нүдний хүнд зэргийн харааны  талбайн алдагдалтай
30. Олдмол дүлий үед (2 чихний сонсгол 80 дБ-ээс дээш бууралттай бол) хэлтэй бол
31. Төрөлхийн таг дүлий (хэлгүй бол)
32. Аутоиммунны өвчин, хамрын хөндийн мэс заслын дараах хамрын салстын үрэвсэлт өвчний хүндэрсэн хэлбэр, олон эрхтний дутагдал (Вегенер)
33. Дууны хөвчийн хоёр талын саа, 10-оос дээш мэс засалд орсон дахилтат хэлбэрийн төвөнхийн папилломатоз, дуугүй болох
34. Протез хийвч үйл ажиллагаа нь сэргэхгүй болсон эрүү тагнайн гажиг
35. Түлэгдлийн улмаас хамрын нүх нарийсах, дээд доод зовхи гадагш эргэх, дээд, доод уруулын хэлбэр алдагдах, нүүр муруйх, нүүрний гоо сайхны эрс алдагдалд орсон бол
36. Нарийн, бүдүүн гэдсэнд хагалгаа хийлгэсний дараа ямар нэг хэлбэрийн цоорхой үүссэн, цоорхойг бөглөх мэс засал 2-оос дээш удаа хийгдсэн, цаашид бөглөх боломжгүй, өөрөө аяндаа бөглөрөх боломжгүй тохиолдолд
37. Ходоодоо бүрэн тайруулж, зондоор хооллодог
38. Хоёроос дээш удаа шээдэг сүвний нарийсалд  мэс засал хийсэн боловч сүвний нарийсал дахисан, нөхөн сэргээх боломжгүй, умдагны дээгүүр гуурстай тохиолдолд
39. Давсгийг бүрэн авах мэс засал хийлгэсэн, хиймэл давсганд гуурстай тохиолдолд
40. Парапроктит өвчний улмаас хэд хэдэн удаа хагалгаа хийлгэж байнгын цоорхойтой, мэс засал хийгээд үр дүнгүй
41. Хуниас булчингийн үйл ажиллагаа 50 хувиас дээш алдагдсан тохиолдолд
42. Онош нь бүрэн батлагдсан алсын болон ойрын эрхтэндээ үсэрхийлж IV үедээ орсон хорт хавдрууд
43. Хорт хавдрын үе шатнаас үл хамааран хавдрын эмчилгээнүүдийн улмаас биед үүссэн эдгэршгүй өөрчлөлтүүд (индурац, түр хугацаанд болон насан туршид тавигдсан цоргууд, мөч тайрагдсан байдал)
44. Удамшлын гаралтай  арьсны өвчнүүдийн хүнд хэлбэр /төрөлхийн цэврүүт хөрс хайлал, загасан хайрстал, тархмал, кератодермийн, тархмал ба хязгаарлагдмал, нейрофиброматоз/
45. Биеийн гадаргууны 18 хувиас бага талбайтай 3, 4 дүгээр зэргийн түлэгдлийн улмаас гар, хөл, хүзүү, толгойн хөдөлгөөнийг эрс хязгаарласан нөхөн сэргээх мэс засал эмчилгээнд засагдаагүй бол сорви бол
46. Шилбэ аль нэг түвшинд мухар
47. Гуя аль нэг түвшинд мухар бол
48. Хөлийн хуруунууд тайрагдсан тулах эрхтний үйл ажиллагаа хүндээр алдагдсан
49. Түнхний үеэр тайрагдсан
50. Хөлийн тавхай Шпорын үеэр, Лисфранкийн үеэр тайралт хийгдэж мухар болсон тохиолдолд
51. Нэг гар аль нэг түвшинд мухар
52. Нэг гар аль нэг түвшинд мухар, нөгөө гарын үйл ажиллагаа хязгаарлагдсан
53. Хоёр гар аль нэг түвшинд мухар
54. Гарын эрхий хуруу угийн үеэр эсвэл нэг гарын бусад 2 болон түүнээс дээш хуруу 2 дугаар үеэр тайрагдсан тохиолдол
55. Мөр, түнх, тохой, өвдөг, шагайн хиймэл үе хийлгэсний дараа үйл ажиллагаа сэргээгүй эсвэл хүндрэл өгсөн тохиолдолд (2 талдаа)
56. Тархины харвалтын (инсульт)  үлдэц урхаг, судасны мэс заслын дараах ба тархины судасны эмгэгийн уршиг /Бартел-индекс 40-55 оноо Өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо/
57. Тархмал хатуурал,  түүнтэй төстэй тархи нугасны аутоиммун шалтгаант үрэвслийн үлдэц урхаг  (оптикомиелит Девик, Бехчетийн өвчин, нейросаркоидоз, системийн коллагенозын ТМТ-ны хэлбэр гэх мэт) /Бартел-индекс ≤35 оноо, Өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо, эсвэл Өргөтгөсөн Курцке үнэлгээ 7-9,5 оноо/
58. Тархины хавдрын урхаг үлдэц  (мэс засал, хими ба туяа эмчилгээний дараах байдал /Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо/
59. Гавал-тархины гэмтлийн үлдэц урхаг
60. Хөдөлгөөний эмгэг (Паркинсоны өвчин, паркинсонизм, дистони) зэрэг 97 төрлийн хугацаагүй өвчний онош багтжээ. Жагсаалтыг бүрэн эхээр нь энд дарж харна уу.

Энэхүү төслийн хүрээнд эмнэлгийн зориулалтаар тоноглогдсон MAN TGE 3.140 4*4 маркийн түргэн тусламжийн 33 машин, мөн эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн баталгаажуулалт, засвар үйлчилгээ хийх зориулалттай 2, нийт 35 автомашиныг нийлүүлж байна.

Түргэн тусламжийн эдгээр машин нь зөөврийн амьсгалын аппарат, дефибрилятор, өвчтөн зөөвөрлөх тэргэнцэр, даралтны аппарат, хүчилтөрөгчийн баллон, төрөл бүрийн чиг баригч зэрэг 22 нэр төрлийн багаж төхөөрөмжөөр иж бүрэн тоноглогдсон учраас яаралтай тусламж үйлчилгээг цаг алдалгүй хүргэхэд нэн чухал ач холбогдолтой. Мөн европ стандартынх учраас чанар, аюулгүй байдал талаас ямар нэг асуудал гарахгүй гэдгийг үйлдвэрлэгч тал ам бардам хэлж байгаа юм.

Үлдсэн 13 машинтай хамт ирж байгаа пикап загварын 2 автомашин нь эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн хэвийн найдвартай ажиллагааг шалгах 5 нэр төрлийн эталон тоног төхөөрөмжөөр тоноглогдсон учраас Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн хяналт зохицуулалтын газар орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллагуудад ажиллаж, эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн чанарын хяналт хийхэд ашиглах боломжтой аж.

Мэс заслын дараа эмчлүүлэгчид гарсан хүндрэл үгүй, биеийн байдал сайжирч мэс заслын дараах 10 дахь хоногт эмнэлгээс гарч, дараачийн шатны хяналтад шилжсэн гэдгийг эмч мэргэжилтнүүд мэдээллээ.

Улсын гуравдугаар төв эмнэлэг 2022-2023 онд дөрвөн эмчээ хоол боловсруулах замын хавдрын мэс заслын мэргэжлээр сургаж чадавхжуулсан байна. Эрүүл мэндийн сайдын А/360 дугаар тушаалын хэрэгжилтийн хүрээнд Улсын гуравдугаар төв эмнэлэг 2022-2023 онд хавдрын мэс засал эмчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх замаар тусламж үйлчилгээний төвлөрлийг сааруулах зорилтот үйл ажиллагаа хэрэгжүүлсэн байна.

Тус баг бүрэлдэхүүнд мэс заслын эмчээр Зөвлөх эмч, Анагаах ухааны доктор, профессор С.Баатаржав, Гар сарвууны мэс заслын тасгийн эрхлэгч, Анагаах ухааны магистр, Клиникийн профессор, тэргүүлэх зэргийн эмч Л.Нанжид болон  Клиникийн профессор, тэргүүлэх зэргийн эмч Д.Даваажаргал, ахлах зэргийн эмч Ц.Мөнх-Очир, мэдээгүйжүүлгийн эмчээр Ахлах зэргийн эмч Д.Баярсайхан, мэдээгүйжүүлгийн сувилагч Б.Уранчимэг, мэс заслын сувилагч М.Амгаланпүрэв, Б.Тамир, Х.Цэндсүрэн, эм зүйч П.Сэлэнгээ нар багтсан байна. 

ГССҮТ-ийн 2023 оны статистик мэдээллээс үзвэл, Яаралтай тусламжийн тасагт 168 мянга орчим хүн үйлчлүүлсний 34 хувь буюу 57.626 нь гар сарвуу дээд мөчний гэмтлийн тусламж үйлчилгээ авсан байна. Үүнээс 3948 хүн хэвтэн эмчлүүлсэн бөгөөд 3575 нь мэс засал эмчилгээ хийлгэжээ.

Гар сарвууны мэс заслын тасагт дээд мөчний хугарал, мултрал, дээд мөчний үе солих мэс засал, мөчдийн судас, мэдрэл, шөрмөсний гэмтлийн мэс засал, тасарсан мөч эргүүлэн залгах, яс зөөлөн эдийн дутмагшлыг нөхөн сэргээх бичил мэс заслаас гадна төрөлхийн болон олдмол согог засах мэс засал, мөчдийн яс, зөөлөн эдийн хавдар, үрэвслийн мэс заслын тусламж үйлчилгээг олон улсын түвшинд үзүүлж байгаа аж. 

Улсын хэмжээнд амбулаториор 243621 хүн үйлчлүүлснээс 22440 тохиолдол буюу 9.2 хувь томуу томуу төст өвчлөл байна. Энэ нь өмнөх долоо хоногтой харьцуулахад 2.1 хувиар их тоо аж.

Энэ үеэр ЭХЭМҮТ-ийн эмч А.Оюунчимэг "Хүүхдүүд жилдээ 4-6 удаа амьсгалын замын өвчин тусах нь хэвийн. Гэхдээ хэр хэмжээнд тухайн өвчнийг давах нь хүүхдийн биеийн эсэргүүцлээс шалтгаална.

Сүүлийн үед дэгдсэн томуу, томуу төст өвчнөөр халуурах шинж тэмдэг их байна. Гурвас сараас доош нярай 39 хэмээс дээш халуурах нь эрсдэл өндөр гэсэн үг. Хүүхэд халуураагүй байсан ч орчны сонирхол сул буюу идэвхгүй байх, сульдах мөн хоолонд дургүй болох нь тухайн хүүхдийг өвдсөнийг илтгэнэ" гэлээ.  

ХӨСҮТ-ийн захирал Ж.Байгальмаа "Баярын өдрүүдээр хүнсний аюулгүй байдал нэмэгдэж, хоолны хордлого болох эрсдэл нэмэгддэг. 2023 эхний 11 сарын байдлаар гэдэсний халдвар, хордлогын 3317 тохиолдол бүртгэсэн" гэв. Иймд дараах зөвлөмжийг өглөө. Тодруулбал, 

• Түүхий хүнсний бүтээгдэхүүнийг зөвшөөрөлтэй газраас худалдан авах
• Өндөг, өндгөн бүтээгдэхүүн, майонез, мөхөөлдөс, кремтэй бялуу, жигнэмгийг хөргөгч, хөргүүртэй газраас авах
• Хүнсний бүтээгдэхүүн тэр тусмаа мах махан бүтээгдэхүүнийг тохирсон хэмд нь хадгалах
• Хүнсийг бэлтгэх, хэрэглэхийн өмнө гараа угаах
• Түүхий жимс, ногоог сайтар угаах
• Ундны усаа буцалгах

Тус хороо Монгол Улсын Их Хурлын 2023 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдрийн 60 дугаар тогтоолоор байгуулагдаж, хянан шалгах түр хорооны даргаар, Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Чинбүрэн, Түр хорооны гишүүдээр Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Батлут, Б.Бейсен, Б.Жаргалмаа, М.Оюунчимэг, Ц.Сандаг-Очир, Ц.Туваан ажиллаж байгаа юм.

Мэдээллийн эхэнд УИХ-ын гишүүн, Хянан шалгах түр хорооны дарга Ж.Чинбүрэн хэлсэн үгэндээ, Хянан шалгах түр хороо нь одоогоор нийт есөн хянан шалгагч, шинжээчийг томилон ажиллуулж зайлшгүй шаардлагатай эмийн жагсаалтыг батлах шийдвэрийн хэрэгжилт, эмийн чанар, аюулгүй байдал, чанарын баталгаажуулалтын нөхцөл байдал зэрэгтэй газар дээр очиж танилцаж, нотлох баримт цуглуулан ажиллаж байгааг дурдлаа.  Мөн эмийн чанарыг хянах тогтолцоо, эмийн чанарыг үнэлэх биологийн сорил, эмнэл зүйн судалгааны байдал, зах зээлд худалдаалагдаж байгаа зайлшгүй шаардлагатай эмийн үнийн өсөлтийн бодит шалтгаан, нөхцөлийг тодорхойлж, цаашлаад тендер шалгаруулалт, татвар зэрэг асуудлыг авч үзэж, дүн шинжилгээ хийж байна хэмээв.

Түүнчлэн Хянан шалгах түр хороо ажиллах явцад холбогдох зөрчил илэрч байгааг нарийвчлан шалган судлах, шаардлагатай нотлох баримтыг цуглуулах чухал байгааг онцлов. Тухайлбал, Монгол Улсын эмийн бүртгэлд бүртгэгдсэн эм, эмчилгээнд хэрэглэгдэх журам зөрчигдөж байгаа бөгөөд 2018-2023 онд 155 нэрийн 25600 гаруй бүртгэлгүй буюу улсын бүртгэлтэй эмийн загвараас зөрүүтэй хуурамч гэж үзэж болохуйц эм илэрсэн. Манай улсын хувьд эмийн чанарын шинжилгээг Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн, хяналт зохицуулалтын газрын харьяа Эмийн хяналтын лабораторид хийдэг байсан ч татан буугдсаны дараа эмийн чанарыг баталгаажуулах шинжилгээний лабораторийн хүчин чадал хангалтгүй түвшинд хүрсэн байна. Эмчилгээнд хэрэглэгдэж буй эмийн гаж нөлөөний тохиолдол байнга бүртгэгдэж байгаа бөгөөд энэ нь жилээс жилд өсөх хандлагатай байна. 2022 онд эмийн гаж нөлөөний 590 тохиолдол байсан бол  2023 оны эхний 3 улиралд 661 тохиолдол бүртгэгдсэн гэж байлаа.

Эх орны 40 орчим эмийн үйлдвэрт үйлдвэрлэсэн европ болон уламжлалт эм, эмнэлгийн хэрэгсэл Монгол Улсын эмийн жилийн нийт хэрэгцээний 30 орчим хувийг эзэлж байгааг Хянан шалгах түр хорооны дарга мэдээлэлдээ дурдаад цаашид тусгай шалгалтын хүрээнд нарийвчлан цуглуулах зайлшгүй шаардлагатай нотлох баримтыг гаргуулан авах, холбогдох этгээдээс тайлбар авах, эмийн хадгалалт, хамгаалалтын стандартын шаардлагыг хангаж байгаа эсэх талаар зарим аймаг, сумдын эмийн сан, гаалийн хяналтын нөхцөл байдалтай газар дээр нь танилцах  зэрэг арга хэмжээ авахаар төлөвлөж байна гэв.

УИХ-ын гишүүн М.Оюунчимэг, Б.Жаргалмаа, Ц.Туваан, Б.Бейсен нар эмийн үнэ анхдагч буюу гаалиар нэвтэрсэн үнээс 33.2 хувь өсөж, иргэдэд борлуулагддаг нь шалгалтаар тогтоогдсон. Нийслэлийн эмийн санд бөөний үнээс жижиглэнгийн үнэ хүртэлх нэмэгдэх хэмжээ дунджаар 32 хувь, аймгийн төвийн эмийн сангуудад бөөний үнээс жижиглэнгийн үнэ хүртэл нэмэгдэх хэмжээ дунджаар 31 хувиар тус тус нэмэгддэг байна. Гэвч зарим нэршлийн эм 90 хүртэл хувиар нэмэгдсэн тохиолдолд гарсан. Энэ нь хөдөө, орон нутагт эмийн хүрэлцээ муу, эмийн сангийн байршил, хүчин чадал, үйлчлэх хүрээ нь хүн амын нягтшилаас хамаарах, гэрээний нөхцөл зэргээс шалтгаалан эмийн сангуудаар эм харилцан адилгүй үнээр борлуулагдаж байгааг онцлов.

Түүнчлэн  Эрүүл мэндийн даатгалын санд эм, эмийн бүтээгдэхүүнд зарцуулах төсөв, санхүүжилт өсөлттэй байгаа ч эмийн чанарын асуудалд нэгдсэн мэдээлэлгүй байгаагийн зэрэгцээ  Монгол Улсын хэмжээнд дөрвөөс таван аж ахуй нэгж давуу эрхтэйгээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь эмийн үнэ, чанарын асуудалд хөөргөдөл үүсгэж байна.  Энэ нь Монгол Улс эмийн чанар, үнийн асуудалд бодлого алдагдсаныг харуулж байгааг гишүүд мэдээлэлдээ тодотгож байлаа. Иймд Хянан шалгах түр хорооны гишүүд, хянан шалгах шинжээчид Монгол Улсад худалдаалагдаж байгаа эмийн чанарт судалгаа хийхэд олон нийтийн оролцоо шаардлагатай хэмээлээ.

ДЭМБ-аас АНУ-ын Хүүхдийн хорт хавдрын судалгааны “Сэйнт Жүүд” эмнэлэгтэй хамтран 2027 он хүртэл бага болон дунд орлоготой 50 улсын хорт хавдраар өвчилсөн хүүхдүүдэд нэн шаардлагатай эмийг санхүүгийн хүндрэлээс хамааралгүйгээр хүртээмжтэй олгох санаачилгыг 2021 оны арванхоёрдугаар сард гаргажээ. Тус санаачилгын хүрээнд ДЭМБ-аас нийт зургаан улсыг сонгон авч, хүүхдийн хорт хавдрын эмчилгээнд нэн шаардлагатай 35 эмийг үнэ төлбөргүйгээр нийлүүлэх юм.

Номхон далайн баруун бүсэд харьяалагдах 37 улсаас зөвхөн Монгол Улс сонгогдсон байна. Манай оронд 0-19 насны хүүхдийн дунд жилд 130 орчим хорт хавдрын шинэ тохиолдол бүртгэгддэг. 2022 онд хүүхдийн хорт хавдрын 143 шинэ өвчлөл бүртгэгдсэний 53.1 хувь нь хөвгүүд, 46.9 хувь нь охид байжээ. Олон улстай харьцуулахад манай улсын хүүхдийн хорт хавдрын өвчлөлийн тохиолдол өндөр бөгөөд ихэнх хувийг цусны төрлийн хорт хавдар эзэлж байна.

Эрүүл мэндийн сайд С.Чинзориг хэлэхдээ “Манай улсад жилд 100-120 хүүхэд хорт хавдраар оношлогддог таагүй мэдээлэл байна. Тархины хорт хавдартай хүүхдүүдийн тал хувь нь, цусны хорт хавдартай хүүхдүүдийн 70 хувь нь анх оношлогдсоноос хойш тав буюу түүнээс дээш жил амьдарч байгаа нь дэлхийн дунджаас бага байгаа юм. Мөн эмчилгээнд хамрагдсан хүүхдүүдийн 30 орчим хувь нь эмийн гаж нөлөө болон бусад шалтгааны улмаас бүрэн гүйцэт эмчилгээ хийлгэж чадахгүй байна. Иймд хүүхдийн хорт хавдрын тусламж үйлчилгээний чанар хүртээмж тэр дундаа эмийн чанар, хүртээмжийг сайжруулахад ЭМЯ-наас анхаарч хүүхдийн хорт хавдрын тусламж үйлчилгээ, чанар хяналтыг сайжруулах төлөвлөгөөг хэрэгжүүлж, манай улсад зонхилон тохиолдож буй зургаан төрлийн хорт хавдрын эмчилгээ оношилгооны удирдамжийг олон улсын стандартад нийцүүлэн шинэчилсэн. Мөн эмч, эмнэлгийн  мэргэжилтнүүдийн сургалт зохион байгуулах бэлтгэлийг хангалаа. Энэ санаачилгад нэгдсэнээр ЭМЯ-ны харьяа ЭХЭМҮТ-д түшиглэн хорт хавдрын эмчилгээнд шаардлагатай 35 нэр төрлийн эмийг үнэ төлбөргүй авч хүүхдүүдийн эмчилгээнд зориулах арга хэмжээ авна” гэжээ. 

Харин ДЭМБ-ын Монгол дахь суурин төлөөлөгч Сокорро Эскаланте “Дэлхий дахинд хорт хавдрын эсрэг эмийг өвдсөн хүүхдүүдэд хүргэнэ гэдэг том сорилт болж байна. Эдгээр эмийг ихэнхдээ насанд хүрсэн хүнд зориулж үйлдвэрлэдэг учраас хүүхдийн эмийн хүртээмж муу байдаг. Монгол Улсыг Хүүхдийн хорт хавдрын эмийн хангамжийг сайжруулах дэлхийн платформд нэгдэн орохыг сонгосон. Учир нь Эрүүл мэндийн яамны манлайлал дор Засгийн газар бэлтгэлээ сайн хангасан.Энэ хөтөлбөрөөр ганцхан эм нийлүүлээд зогсохгүй Монгол Улс эрүүл мэндийн тогтолцоог сайжруулах, хорт хавдраар өвдсөн хүүхдүүдийг эрт илрүүлэх, эмчлэх эрмэлзэлтэй байна” гэжээ. 

Уг аппаратыг өвдөг, мөрний үений гэмтсэн бүтцийг сэргээх эмчилгээнд ашиглаж буй бөгөөд энэ төрлийн мэс заслыг хийснээр өвчтөнд шарх болон зовиур бага, хөдөлмөрийн чадвар хурдан хугацаанд сэргэх, эмнэлэгт хэвтэх хугацаа богиносох зэрэг олон давуу талтай юм.

Тус төвөөс олон улсын жишигт нийцсэн сүүлийн үеийн дэвшилтэт технологи, эмчилгээний шинэ аргуудыг тогтмол нэвтрүүлж, гэмтэл согогийн тусламж үйлчилгээний чанар хүртээмжийг тасралтгүй нэмэгдүүлэх, хүлээгдэл чирэгдлийг бууруулах зорилгоор шат дараатай арга хэмжээг авч ажиллаж байна.