БОУАӨ-ийн сайд Б.Батбаатар Африкийн Кени улсад зочлохдоо хоёр талын уулзалтын зардалд 75 сая төгрөг зарцуулна

Төрийн ордонд өчигдөр болсон тус хэргийн талаар олон нийтийн сүлжээ болон хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мэдээлэл тархаж эхэлсэн. П.Наранбаяр сайд болон Б.Найдалаа гишүүн хоорондоо маргалдаж, улмаар нэгнийгээ хохироосон гэх мэдээлэл бий. Цагдаагийн байгууллага уг хэргийг шалгаж эхэлсэн ч одоогоор тодорхой дүгнэлт, хэргийн шалтгааны талаар албан ёсны мэдээлэл гараагүй байна.

Эндээс юу тодорхой харагдаж байна вэ гэвэл, энэ хэрэг явдал зөвхөн хувийн шинжтэй байж таарахгүй. Учир нь өнгөрөгч мягмар гарагт болсон Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын байнгын хорооны хуралдааны үеэр МАН-ын УИХ-ын гишүүд П.Наранбаяр сайдад ноцтой анхааруулга өгсөн юм. Тэд Боловсролын салбарыг ХҮН намын суурийг бэхжүүлэх хэрэгсэл болгож, багш эрхлэгч нарыг "ХҮН намд элс, үгүй бол халагд" хэмээн сүрдүүлж байна гэж мэдэгджээ. Харин П.Наранбаяр сайд "Энэ талаар мэдэхгүй, ийм зүйл байхгүй" хэмээн үгүйсгэсэн. Гэсэн ч энэ маргаан Б.Найдалаатай болсон хэрэгт нөлөөлсөн байж болзошгүй гэсэн таамаг бий. 

П.Наранбаяр сайдын талаарх шүүмжлэл зөвхөн уг хэрэг явдлаар хязгаарлагдахгүй. Сүүлийн үед хэвлэлээр гарсан мэдээллээр тэрээр Ж.Галбадрах гишүүний Шинэ Монгол сургуульд 1.2 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт олгосон нь олон нийтийн дургүйцлийг төрүүлжээ. Шинэ Монгол сургууль нь Ж.Галбадрах гишүүний үүсгэн байгуулсан хувийн сургууль бөгөөд улс төрийн нөлөөг ашиглан ийм их хэмжээний төсвийн хөрөнгө авсан нь ашиг сонирхлын зөрчил гэж харагдаж байна.

Боловсролын сайд П.Наранбаяр нь Шинэ Монгол сургуулийн гүйцэтгэх захирлаар буюу Ж.Галбадрах гишүүнтэй хамтран ажиллаж байсан эртний хамтрагчид гэдгийг олон нийт сайн мэднэ. 

Бид энэ талаар эргэн баримт түшин мэдээлэх болно. 

-Урамшууллын хаант улс-

Монгол иргэдийн дундаж цалин ердөө 1.5 сая төгрөг байхад УИХ-ын гишүүд сар бүр "урамшуулал" нэрээр 23 сая төгрөг халаасалдаг. Нийт 126 гишүүнийг тооцоход энэ нь сард 2.9 тэрбум төгрөг, жилд 34.8 тэрбум төгрөг болно. Энэ бол жирийн иргэдийн мөрөөдөлд ч багтахгүй их мөнгө. Гэтэл зарим гишүүд энэ "бага" мөнгийг чамлан, нэмэх шаардлага тавьж эхэлжээ. Жишээ нь, баруун бүсээс сонгогдсон О.Амгаланбаатар гишүүн хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа "23 сая төгрөг хаана ч хүрэхгүй, уулзалт хийхэд 30 сая төгрөг зарцуулсан, талыг нь би өөрөө төлсөн" хэмээн гомдолложээ. Тэрээр урамшууллаа тав дахин нэмж, 100 сая төгрөг болгохыг шаардана гэнэ. Хэрвээ энэ "мөрөөдөл" биелвэл 126 гишүүний урамшуулал сард 12.6 тэрбум төгрөг болж, төсөвт асар том цохилт болно. Энэ мөнгийг олох гэж хувийн хэвшлийнхэн ямар их хөдөлмөрлөх ёстойг тэд тооцоолдог болов уу?

-Ажилгүйдлийн тэтгэмж-

Дээрээс нь УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байгаад дахин сонгогдоогүй хүмүүст сар болгон 4 сая төгрөгийн тэтгэмж өгдөг гэдгийг та мэдэх үү? Өмнөх парламентаас 38 гишүүн ийм "ажилгүйдлийн тэтгэмж" авч байна. Энэ нь жилд 1.8 тэрбум төгрөг болно. Гэтэл Монголд эмч, багш нар ийм өндөр цалин авдаггүй. Жирийн эмч өдөр шөнөгүй ажиллаад сард 1-2 сая төгрөг л олдог бол УИХ-ын гишүүд суудлаа алдсан ч тансаг амьдралаа хадгалсаар байна.

УИХ-ын гишүүд зөвхөн өөрсдөдөө тансаг амьдрал бэлэглээд зогсохгүй, иргэдээс татвар, шимтгэл, торгууль нэмэх хуулиудыг баталсаар ирлээ. Тэдний эрх ашгийг хамгаалсан хуулиуд ар араасаа гарч, харин жирийн иргэд, аж ахуйн нэгжүүдэд дарамт улам нэмэгдсээр. Гишүүд таргалж, тансаглаж байхад улс орон ядуурч, иргэд амьжиргаагаа залгуулах гэж элгээрээ мөлхөж байна. 

Гарц, гаргалгаа

Эндээс гарахын тулд бидэнд дараах өөрчлөлт хэрэгтэй.

Урамшууллыг бууруулъя: Гишүүдийн цалин, урамшууллыг иргэдийн дундаж цалинтай уялдуулан тогтоож, ил тод болгох.

Давуу эрхийг хязгаарлая: Тэднийг "тэнгэрээс газарт" буулгаж, ард түмэнтэйгээ ойртуулах.

Төсвийг хэмнэе: Илүүдэл зардлыг танах замаар иргэдийн амьжиргааг дэмжихэд чиглүүлэх.

Татварыг оновчтой болгоё: Иргэд, бизнес эрхлэгчдэд дарамт учруулах бус, тэднийг дэмжих татварын бодлого баримтлах.

Ерөнхийдөө, УИХ-ын гишүүд "тэнгэрийн хаад" байхаа больж, ард түмний жинхэнэ төлөөлөл болох цаг иржээ. Тэдний тансаглал, давуу эрхийн цаана иргэдийн зүдрэл нуугдаж байна. Зөвхөн шударга ёс, тэгш байдлыг бий болгож байж л бид жинхэнэ ардчилсан нийгмийг бүтээж чадна.

Энэ санаачилга 68 гишүүнийг хатуу оноогоор дүгнэж, Засгийн газар болон намын шийдвэр, хуулийн төслийг дэмжихгүй бол 10 оноо хасна гэж заажээ. Оноогоо хамгийн их алдсан гишүүдэд улс төрийн дэмжлэг үзүүлэхгүй, сонгуульд нэр дэвшүүлэхгүй, албан тушаалд томилохгүй гэсэн хатуу шийтгэл оногдохоор байна.

Түүнчлэн хамгийн муу үнэлгээтэй гишүүнийг бүлгийн дарга, дэд дарга нар анхааруулж, энэ анхааруулгыг гурав ба түүнээс дээш удаа зөрчвөл хариуцлага тооцохоор төлөвлөжээ. Энэ журмын төслийг бүлгийн дарга Л.Мөнхбаатар боловсруулсан бөгөөд хуралдаанд танилцуулжээ. Хуралд намын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ хүртэл сууж журмын төслийг сонссон байна. Гэвч гишүүд уг санааг дэмжихээс татгалзаж, хэрүүл дэгдээжээ. Эцэст нь гишүүдийн шүүмжлэл, саналыг харгалзан журмыг дахин боловсруулахаар хойшлуулсан гэнэ.

Хурлын үеэр УИХ-ын гишүүд уг журмын талаар өөр өөр байр суурь илэрхийлжээ. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Г.Лувсанжамц уг журмыг дэмжихгүй гэдгээ илэрхийлж, сайжруулж дараагийн хурлаар хэлэлцэх санал гаргасан байна. Тэрээр хурлын дараа хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа, “Бүлгийн хурлаар энэ асуудлыг хэлэлцсэн. Саналаа өгсөн гишүүдийн саналыг тусгаад дахин хэлэлцэх нь зөв гэдгээ хэлсэн.

Бүлгийн шийдвэрийг дэмжээгүй, бүлгийн эрх ашгийг хангаагүй хэмээн оноо хасах юм байна. Энэ нь зарим хүнд давуу байдал үүсгэх, ялгаварлан гадуурхах гэх мэт уршигтай тул ийм зүйл байж болохгүй. Намын, бүлэглэлийн эрх ашиг сүүлд байна гэж Ерөнхий сайд хэлсэн шүү дээ. Энэ журмыг бүлгийн удирдлагууд боловсруулсан гэж бодож байна. Ирэх долоо хоногт ямар байдлаар шинэчилсэн байхыг харъя.” гэлээ. 

Харин МАН-ын зарим гишүүд, тэр дундаа Ц.Сандаг-Очир уг журмыг дэмжих байр суурьтай байв. Тэрээр жагсаалтаар нэр дэвшиж, давуу эрх эдэлсэн гишүүд намын бодлогыг бүрэн дэмжих ёстой гэж үзэж буйгаа хэлсэн бөгөөд дараах байр суурийг илэрхийлэв. Тэрбээр,

Нам мэргэжлийн хүмүүсийг урилгаар нэр дэвшүүлсэн. Тухайн асуудлыг хэлэлцэх үед салбараа илүү сайн төлөөлнө гэж үзэн, мэргэжлийн хүмүүсийг урьсан. Урилгаар гэдгийг та бүхэн онцгой анхаарах хэрэгтэй. Ямар ч төсөв мөнгө гаргаагүй тул тойрогт 3-4 аймагт нэр дэвшин өрсөлдсөн гишүүдээс ялгаатай. Жагсаалтаар УИХ-ын гишүүн болсон, давуу эрх эдэлсэн тул намын бодлогод бүр илүү нэгдэх ёстой. Гишүүний чуулганы хуралдаанаар хэлсэн үгийг боомилоогүй. Бид энэ журмыг өмнө нь бүх шатанд ярьсан. Гишүүд зөвшөөрсөн, шууд л өчигдөр тулгаагүй. Өнгөрсөн хавар яриад бүгд зөв юм байна гэсэн. Ажлаа хий гээд шахахаар зарим гишүүн жоохон өрвөлзөж байна. Үүнд эмзэглэх зүйл байхгүй. УИХ-ын гишүүний хэлж ярих эрхэд огт халдаагүй. Мушгивал ингэж ойлгож болно. Энэ журам УИХ-ын гишүүнийг хариуцлагатай болгож, парламентыг бэхжүүлнэ.” хэмээсэн юм. 

Хурлын явцад гишүүдийн шүүмжлэл, саналыг харгалзан журмыг дахин боловсруулахаар шийдвэрлэжээ. Энэ нь МАН-ын доторх хатуу сахилга батыг дээшлүүлэхийг дэмжигчид болон гишүүдийн бие даасан байдлыг хамгаалагчдын хоорондох тэмцлийг илтгэж байна. Журмыг дахин хэлэлцэхэд ямар өөрчлөлт оруулж, намын болон улс орны эрх ашгийг хэрхэн тэнцвэржүүлэх вэ гэдэг сорилт МАН-ын бүлгийн удирдлагад үлдэж байна.

Энэхүү онооны системийн санаачилга шинэ зүйл огт биш бөгөөд 2024 оны 11-р сараас эхлэн яригдаж эхэлсэн ч гишүүдийн эсэргүүцлийн улмаас хэрэгжихэд хүндрэлтэй байгаа юм. Уг хурлаар тодорхой шийдвэрт хүрээгүй ч гишүүдийн саналыг тусган журмыг сайжруулах чиглэлд анхаарлаа хандуулахаар болжээ.

Одоо МАН-ын бүлгийг Л.Мөнхбаатар даргалж, дэд дарга нараар А.Ариунзаяа, Д.Алдаржавхлан, Г.Дамдинням, У.Отгонбаяр нар ажиллаж байна.

Товчхондоо авлига “системтэй” болчихож.

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “системийн гажуудал”-тай тэмцэх гээд хичээж байхад нөгөө талд нь хууль шүүхийн систем түүний эсрэг ажиллаад байх шиг.

Яг үнэндээ өнгөрсөн жилүүдэд ЖДҮ, Хөгжлийн банк, нүүрсний хулгай зэрэг нийгмийн баялагаас “хулгайлсан” цагаан захтанууд, албан тушаалтнууд, УИХ-ын гишүүд, сайд дарга нараас хэн ямар хариуцлага хүлээв?

Тэдний хэргийг АТГ, Улсын мөрдөн байцаах газар, Эрүүгийн цагдаагийн газар шалгадаг боловч асуудал нь мөрдөн байцаалтын явцад, эсвэл Прокурорын хяналтын шатанд, цаашлаад шүүхийн шийдвэрээр “ХЭРЭГСЭХГҮЙ” болчихдог “жишиг” тогтоод удаж байна. Гэсэн атлаа дэлгүүрээс  гар утас хулгайлсан “хулгайч”-д төр төмөр нүүрээ үзүүлж, хэдэн жилээр хорих ял өгдөг нь нууц биш.

Албан тушаалтны гэмт хэргийг мөрдөж, тэдний хууль буй үйлдэлд хариуцлага хүлээлгэж, “ард түмнээ хамгаалж,  ард түмний талд ажиллах” ёстой мөрдөн байцаагч, прокурор, АТГ-ын комиссар, шүүгч “хаачив”?

Зургаан жилийн хугацаагаар томилдог АТГ-ын дарга, Ерөнхий прокурорын үүрэгт ажлын хугацаа нь дуусч тэднийг удахгүй шинээр томилно. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр АТГ-ын дарга З.Дашдаваа сайн ажилласан тул улируулан сунгах тухай мэдээлэл харагдана билээ.

АТГ-ын дарга З.Дашдаваа “хэн, яаж сайн ажилласан” гэж хэлж “чадаж” байна вэ?

З.Дашдаваа даргын 6 жил АТГ-ын даргаар ажилласан энэ цаг үед хэн гэдэг төрийн өндөр албан тушаалтан ЖДҮ, Хөгжлийн банк, Нүүрсний хулгайн хэргээр хэн хэрхэн “яллагдав”.

З.Дашдаваа  Хотын дарга асан Д.Сумъяабазартай “тохиролцож”, өөрийн төрсөн дүүгээ БНСУ-ын Сөүл хотолд Улаанбаатар хотыг төлөөлөх бие төлөөлөгчөөр томилуулж явуулсан байсныг “юу гэж ойлгох” вэ?  

Зүй нь бол АТГ-аас  Хотын даргыг шалгах ёстой байтал төрсөн дүүгээ Хотын даргаар томилуулаад Сөүл хотын бие төлөөлөгчөөр явуулчихаж байсан хүн шүү дээ. Ийм хүнийг шударга ажилласан, авлига, албан тушаалаас ангид хүн гэж та хэлж чадах уу?

Сая хэд хоногт болж өнгөрсөн “Ноорог.мн”-ний үйл явдлаас дүгнэн харахад манай цагдаа, прокурорт “но” байгаа нь ойлгомжтой харагдаж байна.

Магадгүй тэд Хууль зүй дотоод хэргийн сайддаа буруу ташаа мэдээлэл өгч, сайдаараа мэдэгдэл хийлгэж “туг тахичихав уу” гэлтэй. ХЗДХ-ийн сайд О.Алтангэрэл “Үнэн ганц байдаг, өнөөдөр Цагдаагийн байгууллага өргөдөл гомдол ирсэн бол үйл ажиллагаа явуулах үүрэгтэй, Цагдаа хуульд заасан журмын дагуу үйл ажиллагаа явуулсан бол тэднийг буруутгаж болохгүй, Үнэхээр хуулийн дагуу цагдаа үйл ажиллагаа явуулсан байхад тэднийг буруутгаж байгаа бол, буруутгал нь улс төрийн буруутгал байгаа бол  шаардлагатай бол бий хариуцлага хүлээхэд бэлэн” гэж ам бардам хэлэв.

Гэтэл өнөөдрийн байр сууринаас харвал цагдаа нар өөрсдөө авлига албан тушаалын “гэмт хэрэгт” холбогдсон байж болзошгүй нөхцөл байдал үүслээ. Өмнө нь Цагдаагийн өндөр албан тушаалтнууд авлигын хэрэгт нэр холбогдож, зарим нь гадаадад зугтан гарсан тухай мэдээлэл ч гарч байсан.

Ийм тохиолдолд наанадаж ЦЕГ-ын дарга, бригадын генерал Т.Сүхболд албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөж, цаанадаж ХЗДХ-ийн сайд О.Алтангэрэл хэлсэн үгэндээ хүрч хариуцлага хүлээх огцрох ёстой.

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ системийн авлигатай тэмцэхийн тулд, шудпарга ёсны гэрэл гэгээг нийгэмд жаахан ч гэсэн тусгахын тулд ЦЕГ-ын дарга, АТГ-ын дарга, Ерөнхий прокурор нарыг албан тушаалаас нь нэн даруй чөлөөлж, эдгээр салбарыг үнэнчээр удирдаж, авлига албан тушаалын гэмт хэргээс ангид, шударгаар ажиллаж чадах  хүмүүсийг томилох нь чухал байна.

Ингэж гэмээнэ нийгэмд хөрөнгөжсөн хурандаа нар, баян прокурор нар, чинээлэг шүүгч нар “төрөх” боломж хумигдана. 

А.Галт

Тэрхүү ярилцлагын зочин бол Монгол Улсын Төрийн соёрхолт, Хүний Гавьяат эмч, Анагаахын Шинжлэх Ухааны доктор, профессор Оргойн Сэргэлэн. 

Тэр бол Монгол Улсад анх удаа хүний биед элэг шилжүүлэн суулгах мэс засал, оношилгоо, эмчилгээний арга барилуудыг нэвтрүүлэх ажлыг  удирдан явуулж нутагшуулсан, манай анагаахын салбарын домог болсон зүтгэлтний нэг юм. Тэр мөн дэлхийн шилдэг таван мэс засалчийн нэгээр шалгарсан гайхалтай мэс засалч. 

Тэрбээр Америкийн мэс заслын коллежийн (ACS) хүндэт гишүүн бөгөөд эдүгээ Улсын Нэгдүгээр төв эмнэлгийн Элэг шилжүүлэн суулгах багийн ахлагчаар ажиллаж байна.  

Түүний ярилцлагын онцлох ишлэлүүдээс хүргэж буй бөгөөд сэтгүүл дөнгөж хэвлэгдэж байгаа тул зочныхоо яриаг тэр чигээр нь цацчих боломжгүй аж. 

Энэ ярилцлага бол бүхэлдээ тэр нарийн мэс заслын тухай анх удаа дэлгэрэнгүй тайлбарласан , дэлхийн болон монголын анагаах ухааны хөгжил, одоогийн манай улсын байгаа байдал, хүрсэн түвшин, хувь мэс засалчийн туулж яваа эгэл биш амьдрал гээд өргөн цар хүрээг хамарч ярилцсан том хэмжээний ярилцлага билээ. 

Та бүхэн Interview сэтгүүлийн 2025 оны 03 дугаар сарын дугаараас олон сайхан бүтээлүүдийг унших болно. Сэтгүүлээ Interview Mongolia пэйж хуудас болон interview.mn сайтаас захиалан авч уншаарай. 

***

Өнөөдөр дэлхий дахинд үүдэл эсээс нь элэг, бөөр, бусад эрхтэн ургуулах лабораторийн үйл ажиллагаа явагдаж байна. Гэтэл бидэнд эрхтний банк ч алга...

Зүгээр нэг элэг тайрах хагалгаатай харьцуулшгүй. Тийм учраас энэ түвшинд хүрч хүч сорино гэсэн хүн бусад бүх зүйлээ мартаж байж, хүний амь насыг  аврах үйл хэрэгт өөрийгөө зориулж амьдарна.

***

Нэгдүгээрт, мэс засалч хүн өвчтөнөө гэсэн чин сэтгэлтэй байх ёстой. Энэ бол нэг номерын асуудал. Хоёрдугаарт, хийж байгаа ажлаараа PR хийдэггүй байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл тийм зүйлд цагаа зарцуулахгүй хэмжээний үзэл санаатай байх ёстой гэсэн үг.

***
Мэргэжлийн зорилго тэмүүлэл, багийнхны ур чадвар, хөгжлөөс илүү нэр алдар, эрх мэдэл мэтэд тэмүүлсэн сэтгэхүйтэй эмч эрхтэн шилжүүлэн суулгах хагалгаа руу ороод ч хэрэггүй.

***

Элэг шилжлүүлэн суулгах хагалгаа 2011 онд анх хийгдэж эхэлсэн. Үүнээс хойш 10 гаруй жил л болж байна. Энэ залуу салбарын тухай ард түмэндээ ойлгуулахгүй бол цаашдаа энэ салбар хөгжихөд илүү их бэрхшээл учрах юм байна.

***

Жил хүлээж байтал энгийн эрэмбээр эрэмблэгдсэн хүн маань улаан эрэмбэ рүү шилжчихдэг.  Энэ бол цаг нартай өрсөлдөж явагддаг хүнд өвчин.

***

“Эрхтэн шилжүүлэн суулгах төв”-ийн барилга яагаад зогсов. Улсынхаа хүн ардын эрүүл мэндийн ийм тулгамдсан асуудлыг ингээд зогсооно гэдэгт итгэхгүй байна. Үнэхээр гунигтай байна. 

***

Тархины үхэлтэй донороос элэг шилжүүлэн суулгуулах гээд 500 гаруй хүн хүлээж байна.

***

Амьдралын чанар нь байхгүй болчихсон, бүх эрхтэн нь муудаад эцсийн шатандаа орчихсон, амьдрах хоногийн тоо нь хязгаартай болчихсон хүмүүст бид эрхтэн шилжүүлэн суулгадаг.

***
Энэ олон аврал эрсэн хүмүүсийг бид яах вэ. Эцсийн цэг нь бид нар дээр л хатгаастай байна шүү дээ.

***

Зүрх зогсоод таван минут болчихсон л бол эрхтэн авах шаардлага хангахгүй болдог. 

***

Тархины үхэлтэй донорын хувьд тархины амин чухал хэсгүүдийн үйл ажиллагаа нь бүрэн зогссон эргэж сэргэхгүй тохиолдолд л ар гэрээс нь зөвшөөрөл авдаг.

***

Ар гэрийнхэн нь зөвшөөрвөл эс, эд, эрхтэн шилжүүлэн суулгах алба багууд руу мэдээлнэ. Тэдэн настай, тийм хүн эрхтний донор болохоор зөвшөөрөгдлөө гэдэг чиглэл өгсний дараа багууд ажиллаж эхэлдэг.

***

Хүлээгдэж буй өвчтөнүүддээ бөөр бол эдийн тохироог, элэг бол цусны бүлгийн тохироо болон бусад бүх үзүүлэлтийг богино хугацаанд тодорхойлно. Тэгээд хамгийн хүнд байгаа, хамгийн залуу хүнээ өвчтөнүүд дундаасаа дуудаж эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажиллагаа хийгддэг.

***

Мэдэхгүй зүйл дээрээ хоёр талцаад хэрэлдээд байна.

***

Манай улсад одоо л “ Хэрэв надад ямар нэгэн гэнэтийн, золгүй тохиолдол үүсвэл би эрхтнээ бусад өвдөж зовсон хүмүүст  шилжүүлнэ, хандивлана” гэсэн гэрээслэл бичиж байгаа залуучууд гарч ирж байна.

***

Солонгос, Герман, АНУ шиг тоног төхөөрөмж, ажиллах нөхцөл, цалин хангамж байхгүй ч бид нар ур чадвараар дэлхийгээс хоцроогүй.

***

Эхний элэг шилжүүлэн суулгасан хүүхэд өнөөдөр өндөр сайхан залуу болчихсон. Дөрвөн настай мэс засалд орж байсан одоо 14 настай болсон байна. Бид нар хараад өхөөрдөөд л, баярлаад л явж байдаг.

***

Эс эдийн банк байхгүйгээс, бид тархины үхэлтэй донороос судсыг нь авсан ч  14 хоног л хадгалж болдог. Тэгэхээр бид 14 хоног хадгалж байгаад дараагийн элэг солиулах нэг юм уу хоёр хүнд л тэр судсыг ашигладаг. Эдийн банктай бол тэр судсыг сар хадгалах боломжтой.

***
П.Батчулуун эмчтэй холбоотой энэ асуудал гарснаар манай эрүүл мэндийн салбарт, эмч нар бидэнд асар их айдас, сэтгэл санааны цохилт өгч байна.

***

Анхнаасаа ард түмний дунд буруу ойлголт төрүүлсэн. Мэдээлэл цацах өнгө, өнцөг нь анхнаасаа ийм зорилготой гэмээр явсан. Дөнгөж хөл дээрээ тогтож ядаж байгаа эрхтэн шилжүүлэн суулгах энэ салбарыг уналтанд оруулах хэмжээний дайралт боллоо.

***

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах эмчилгээ манай улс шиг эдийн засгийн хувьд хязгаарлагдмал оронд тэр болгон ийм хэмжээнд хөгжөөд байдаг шинжлэх ухаан биш.

***

Тэр цагаас эхлээд би П.Батчулуун эмчтэй нэг тасагт ажиллаж, өвчтөний амь насыг авран хамгаалах үйлсэд, эх орныхоо анагаах ухааны салбарыг хөгжлийн шинэ шатанд гаргахын төлөө зүтгэж ирсэн.

***

Нэгт, хүн арддаа мэдээлэл дутуу өгсний балаг. Хоёрт, тухайн зөвшөөрөл авсан бичиг дээр элэг, бөөр, судас, шөрмөс гэсэн үг бичигдсэн байгаа. Энэ төрлийн бүх баримт дандаа бичгээр үйлдэгддэг. Тэр баримт дээр элэг, бөөр, шөрмөс гэсэн гурван үг байгаа. Би тэр бичгийг харсан.

***

Шинжлэх ухаанаа хөгжүүлэхийн хэрээр улам нарийн асуудлуудтай нүүр тулна.

***

Ийм их нарийн процесс явагддаг, олон хүний хөлс хүч ордог ажил учраас бидэнд ард иргэдэд ойлголт өгөх чиглэлээр ажиллах ямар ч боломж байхгүй. Бид шүүхийг буруу шийдлээ гэдэг юм уу,  ямар нэгэн байдлаар тэр шийдвэрт санал өгөх эрхтэй хүмүүс биш. Бид бол эмч нар.

***
Сурвалжлагч шөрмөсийг дангаар нь авдаг гэж ном сэтгүүлд бичсэн байна гэж эмч хүнээс асуусан байсан. Тэр бол дээр үеийн явдал. Дээр үед дангаар нь авдаг байсан. Шөрмөсийг шөрмөстэй залгахаар тасарчихаад байдаг учраас тэр процесс судалгаагаар батлагдаад ястай нь авъя гэдэг удирдамж орчин үеийн анагаахын шинжлэх ухаанд бий болсон. Энэ удирдамжаар манай улс явж байгаа.

***

Улсын Нэгдүгээр Төв эмнэлгийн сэхээн амьдруулах тасаг гэдэг бол агуу тасаг. Тэр агуу тасаг байсан тулдаа хамт олны хүчээр амьд гарсан. Зүрх нь 16 минут зогссон. П.Батчулуун эмч бол эрүүл мэндээ энэ шинжлэх ухаанд өгчихсөн хүн.

***

П.Батчулуун маань манай элэг шилжүүлэн суулгах багийн нэг эс, эд нь. Яагаад вэ гэвэл элэг шилжүүлэн суулгах анхны мэс заслыг хийх үед ч гэсэн манай Улсын Нэгдүгээр Төв эмнэлгийн элэг шилжүүлэн суулгах багийн үндсэн гишүүн байсан. Эс, эд эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн алба байгууллагдаад, П.Батчулууны эрүүл мэндийн асуудал ийм төвөгтэй хэцүү байсан учраас цаашдаа мэс засал хийх боломж нь эрүүл мэнд талаасаа хязгаарлагдсан.

Бидэнд байгаа эдгээр баримтууд нь тэдний ХЭН болох тухай “үнэн нүүр царайг” илчилж, тэднийг эрх мэдэл, албан тушаалаа хэрхэн ашиглаж хөрөнгөжсөн, ах дүү, амраг садан, хамаарал бүхий этгээдүүдээрээ дамжуулан яаж төсвийн мөнгийг “зувчуулж” ирсэн тухай “өгүүлэх” юм.

Товчхондоо тэдний тухай бид биш “БАРИМТ” ярих болно.

Энэ хоёр гишүүний нэг нь Булган аймагт 2016, 2020, 2024 онд МАН-аас дэвшин ялалт байгуулж, өдгөө УИХ-ын гишүүнээр нийт 9 дэх жилдээ сонгогдон ажиллаж байгаа Жадамбын Бат-Эрдэнэ бол нөгөөх нь Хан-уул дүүргээс 2 дах удаагаа УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон, ХҮН намын дарга, Монгол Улсын Шадар сайд Тогмидын Доржханд нар юм.

Эхний удаад бид УИХ-ын гишүүн Ж.Бат-Эрдэнийн тухай баримт түшин мэдээлэл хүргэе.

Ж.Бат-Эрдэнэ гишүүний намтарыг харвал тэрбээр 2007-2012 онд Зам тээврийн яамны төрийн нарийн бичгийн даргын үүрэгт ажлыг хийж гүйцэтгэж байсан байдаг. Мань эр тэр үед буюу 2007 онд “Эм Эм Зэт Жэй” ХХК-ийг байгуулан хожим 2018 оны 03 сард өөрийн төрсөн ах Жадамбын Батсайханд хувьцаагаа шилжүүлсэн байна.

Ж.Бат-Эрдэнэ Зам тээврийн яамны төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа өөрийн хамаарал бүхий “Эм Эм Зэт Жэй” ХХК дээрээ Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 2011 оны 06 сарын 15-ны өдрийн А-198 тоот тушаалаар Богдхан уулын дархан цаазат газрын Нүхтийн аманд аялал жуулчлалын зориулалтаар ашиглахаар 201189 тоот дугаар бүхий гэрчилгээг БОАЖ-аас гаргуулж авсан байдаг.

Дараа нь 2016 оны 06 сард Нийслэлийн Ерөнхий төлөвлөгөөний газрын дарга О.Одбаярын гарын үсэг бүхий Архетиктур төлөвлөлтийн даалгаварыг “Эм Эм Зэт Жэй” компанийн зөвшөөрөл бүхий Богд уулын Арцадын амны 10 га газар дээрээ “АМРАГЧДЫН ОРОН СУУЦ” нэрээр 8 блок 12-16 давхар орон сууц барилга барихаар гаргуулж авчээ.

Энгийн иргэн, аялал жуулчлалын жижиг компаниуд Улсын тусгай хамгаалалттай Богдхан уулын аманд аялал жуулчлалын зориулалтаар газар эзэмшдэг ч зориулалтын дагуу үйл ажиллагаа явуулаагүй, газрын төлбөрөө төлөөгүй жил өнжсөн, байгаль хамгаалах, нөхөн сэргээх төлбөрөө төлөөгүй зэрэг олон шалтгааны улмаас газар ашиглах эрхийг нь цуцалж, гэрчилгээг нь хүчингүйд тооцдог.

Тэгвэл Ж.Бат-Эрдэнэ УИХ-ын гишүүний эрх мэдэл, албан тушаалын нөлөөгөө ашиглан өөрийн хамаарал бүхий “Эм Эм Зэт Жэй” ХХК-ий нэр дээрээ 2011 онд авсан Арцадын ам дах 10 га газрын төлбөрөө 2011-2018 онуудад төлөөгүй явж ирсэн гэх бөгөөд уг асуудлыг нь тухайн үедээ “Эм Эм Зэт Жэй” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан Ж.Бат-Эрдэнийн төрсөн дүүгийн нь эхнэр Б.Баярмагнай, Хуулийн зөвлөх Б.Шинэбаатар нар БОАЖЯ-аар “гүйж” аргалдаг байжээ.

Ингэж Ж.Бат-Эрдэнэ эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, хэн хүнд олддоггүй Богдхан уулын улсын тусгай хамгаалалттай газарт аялал жуулчлалын зориулалтаар АМРАГЧДЫН ОРОН СУУЦ барих нэрээр 10 га газар авч орон сууцны 16 давхар хороолол барих ажлыг эхлүүлж ГАЗРЫН НАЙМААНД гүнзгий ГАР ДҮРСЭН нэгэн аж.

Ж.Бат-Эрдэнэ гишүүн өөрийн хамаарал бүхий “Эм Эм Зэт Жэй” ХХК компаниа өнгөрсөн оны 4 сард МонКон группын захирал Б.Амартөвшинд шилжүүлсэн байдаг. “Шилжүүлсэн” ч гэж дээ “худалдсан” гэж хэлбэл илүү онох байх. Ямар үнээр яаж шилжүүлсэн тухай бид тусад нь нийтлэл болгох хүргэнэ.

Эрх мэдэл, албан тушаалаа ашиглаж, хамаарал бүхий этгээдүүдээр дамжуулан Богд ууланд их хэмжээний газар эзэмшиж, өөрөө тэндээ хаус орон сууц барьж амьдран, газраа бусдад зарж борлуулж, их хэмжээний ашиг олж, дээр нь төсвийн хөрөнгийг ТӨСӨЛ нэрээр завшиж ирсэн ч “хумсаа нуусан муур шиг” чимээгүй амьдарч ирсэн Ж.Бат-Эрдэнийг УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны даргаас нь нэн даруй чөлөөлж, гишүүнээс нь эргүүлэн татах асуудлыг бид УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан, МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ нарт хандан хөндөж тавихын зэрэгцээ АТГ, ЭЦГ зэрэг хуулийн байгууллагад түүнийг шалгуулахаар бүх баримтаа хүлээлгэн өгөх болно.

Үргэлжлэл бий...

Жагсагчид “УИХ тар, Ерөнхий сайд огцор” гэсэн уриаг дэвшүүлж байгаа гэх боловч жагсаалд оролцогчдоос тус жагсаалд ямар зорилготой оролцож байгаа тухай асуухад “Татварын хэмжээг бууруулах, агаарын бохирдлыг бууруулах, авто замын хураамжийг багасгах, Хотын дарга Х.Нямбаатарыг огцруулах, улс төрчдийн хөрөнгийг хураах” гэх мэт  зорилгыг хэлж байв. Товчхондоо “жагсагчид” ямар нэгэн зохион байгуулалт, нэгдсэн нэг үзэл санаагүй,  гол агуулга нь Засаг огцруулах гэхээс илүүтэй нийгэмд тулгамдсан асуудлуудыг шийдүүлэхэд чиглэсэн байсан гэж  хэлж болохоор байв.

Эл жагсаалд төлбөртэй жагсагчид оролцсон байж болзошгүй тухай мэдээлэл гарч, жагсагчдын зарим нь УИХ-ын гишүүн Одонгийн Цогтгэрэлийн үүсгэн байгуулсан “ТЭСО” компани ажилчидаа зохион байгуулалтай оролцуулсан, жагсаалд оролцвол өгнө гэж амласан мөнгөө өгөхгүй байгаа тухай мэдээлсэн.

Төд удалгүй УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэл өөрийн твиттер хуудсаараа дамжуулан “Уучлаарай, амьдралын минь хүнд хэцүү үед ийм  увайгүй зохион байгуулалттай үйлдлээ зогсоохыг хүсье. Ор үндэсгүй зүйл болохыг хариуцлагатайгаар мэдэгдэе. Энэхүү гүтгэлгийг  хуулийн байгууллагад өгч шалгуулна” гэжээ.

УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэлийн төрсөн дүү нь  нас барж, уй гашуутай байгаа цаг үед түүнийг ингэж  үүсгэн байгуулсан компаниудынхаа ажилчиддаа төлбөр өгч жагсаал цуглаанд оролцуулсан гэх ор үндэслэлгүй яриа мэдэгдлийг яагаад жагсаалд оролцогч зарим иргэд гаргах болов гэдэг асуудал анхаарал татаж байна.

Магадгүй үүний цаана АН-даа нэр хүндтэй кадр болохын нь хувьд, мөн Засгийн газарт АН хамтран оролцсонд шүүмжлэлттэй ханддаг хүний нь хувьд, АН-ын дарга Л.Гантөмөрийн бодлого үйл ажиллагааг эсэргүүцэж ханддаг учир түүний нэр хүндийг нь “зориуд” унагаж, төлбөр өгч ажилчидаа жагсаал цуглаанд оролцуулсан гэж “гүтгэх” ажлыг санаатайгаар зохион байгуулсан юм биш биз гэж хардахад хүрч байна.

УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэл энэ асуудлыг шалгуулж, өөрийн нь компанийн нэрийг барьж, жагсаалд төлбөр өгч оролцуулсан мэт ярьсан хүмүүст хэн ямар үүрэг өгч ингэж хэлүүлэх болсныг хууль хяналтын байгууллагаар нягтлан шалгуулж, үнэн мөнийг нь олуулж, олон нийтэд зөв мэдээлэл хүргэх нь зүйтэй.

Эс бөгөөс олон нийт түүнийг жагсаал цуглааныг санхүүжүүлж, иргэдийг турхирсан гэж ойлгоход хүрч болзошгүй нөхцөл байдал үүсээд байна.

Улсын төсвийн асуудал нийгэмд шуугиан тарилаа. Улс төрчдийн “идэж уух” гэсэн нөр их хүсэл ханхалсан ашиггүй төсөв батлагдах дөхөв. Харин Ерөнхийлөгч хориг тавьснаар дахин хэлэлцүүлэг өрнөх үүтгэл нөхцөл бүрдлээ. Дээр суугаа нөхөд төсвийн мөнгө, түмний мөнгийг үр ашиггүй бүхэнд үрэгдүүлэн, цацахаар улайрсан, тийм “исгэлэн” төсөв батлахаар “чичирсэн” нь Монголчуудад таалагдсангүй.

Нөгөөтэйгүүр Нийслэлийн утаа, түгжрэл “замаа алдлаа”. Хүн байж суухын, тохь тух, амар тайван амьдрахын арга алга. Утаа бол гамшгийн түвшинд нэгэнт хүрчихсэн. Утааны гэх сайн баг, маск авч зүүгээд ч бид энэ гамшгийг хохиролгүй давахын арга үгүй болсныг бодит байдал харуулж байна, мэргэжилтнүүд ч нотолж байна. Утааны хоруугаас үүдэж хорт хавдар нэмэгдэж байна. Өдөр хэдэн арван хүн энэ аймшигт өвчний хөнөөлөөр алтан амиа алдаж байна, аймшигтай.

Шахмал түлш. Иргэд угаартсаар, хордсоор. Шахмал түлш түлээд утаа буурсан гэж улс төрчид бидний тархийг угаасаар. Гэвч бодит байдал дээр энэ нь эсрэгээрээ ч юм шиг, шахмал түлшнээс үүдэн амиа алдагсдын тоо л эрс нэмэгдлээ.

Ийм л дайны талбар шиг нөхцөлд нийслэлчүүд амьдарч, энхийн цагт олон Монгол зүрх нэгэн зэрэг зогсож байна, харамсмаар, бухимдмаар. Энэ л бухимдал Монголчуудыг Төв талбайдаа жагсан, тэмцэхэд хүргэж байх шиг. Залуусын, иргэдийн бухимдал дээд цэгтээ хүрчээ. Залруулах үүрэг нь уг нь “дээд нөхдөд” л бий сэн, умартав уу...

Х.Алдаржавхлан

Тодруулбал, Налайх дүүргээс хэт олонх суудал авч ялалт байгуулсан УИХ-ын гишүүн, Шадар сайд С.Амарсайханы багийнхан баяраа тэмдэглэж, НБМҮТП-ийн оффист архидан согтуурсан байна. Улмаар дээрх хоёр хүмүүс албан тушаал булаалдан маргасан бөгөөд нэгнийхээ хэвлийн тус газар хутгалсан талаар эх сурвалж мэдээлж байна. 

НИТХ-ын төлөөлөгч Д.Отгонсүрэн тэр даруй Цэргийн төв госпитальд хүргэгдэж хагалгаанд орсон боловч биеийн байдал хүнд, дахин хагалгаанд орох төлөвтэй байгаа юм байна.

Эл хэргийг чанд нууцлан олон нийтэд мэдэгдүүлэхгүй байх бүх талын арга хэмжээг авч байгаа аж.